फायब्रोस्क्युलर डिस्प्लासिआ ही एक अशी अवस्था आहे ज्यामध्ये शरीराच्या धमन्यांच्या संकुचितता वाढते आणि वाढते. या सतत संकुचित आणि फुगवटा जो शेजारी शेजारी शेजारी शेजारील होतो त्यामुळं आर्टरी कमी होऊ शकते ज्यामुळे अवयवांना नुकसान होऊ शकते. उपचार न करता सोडल्यास, फायब्रोस्क्युलर डिस्प्लासीआमुळे आरोग्यविषयक समस्या उद्भवू शकतात जसे की धमनी आणि उच्च रक्तदाब.
ही स्थिती प्रामुख्याने मूत्रपिंडांशी जोडलेली असलेल्या धमन्यांमधे होते. इतर धमन्या ज्या प्रभावित होतात तसेच उदर, हात, पाय आणि मेंदू यांच्या नेतृत्वाखाली धमन्या समाविष्ट होतात. दुर्दैवाने, या रोगाचा कोणताही इलाज नाही, केवळ उपचार.
फायब्रोस्क्युलर डिसप्लेसियाची लक्षणे
ज्यांच्याकडे फायब्रोस्क्युलर डिसप्लेसीया आहे ते या स्थितीत प्रभावित असलेल्या धमनीवर वेगवेगळे विविध लक्षणे असू शकतात, किंवा काही जणांना कोणतीही लक्षणे आढळत नाहीत. किडनीच्या लक्षणांमधे हाय ब्लड प्रेशर, मूत्रपिंड अपयश आणि मूत्रपिंडाचे ऊतकांत नुकसान होते. प्रभावित मेंदूच्या लक्षणांमध्ये चेहर्याची निष्क्रियता किंवा कमकुवतपणा, डोकेदुखी, दृष्टीसंधी समस्या, चक्कर येणे, गर्दन दुखणे आणि टिन्निटस यांचा समावेश होतो. प्रभावित ओटीपोटात लक्षणेमध्ये ओटीपोटात वेदना आणि वजन कमी होणे समाविष्ट आहे. हात व पायाच्या अवयवांमध्ये हात, पाय, आणि पायांमधे कोल्ड ऑब्जेस, स्तनाचा तुकडा, अशक्तपणा, त्वचा बदल आणि अस्वस्थता यांचा समावेश होतो.
काहीवेळा, एकाच वेळी एकापेक्षा अधिक प्रभावित धमनी असणे शक्य आहे म्हणून काही लोकांना अनेक लक्षणे दिसतात.
कारणे
Fibromuscular dysplasia चे निश्चित कारण नाही. तथापि, या स्थितीत योगदान देणारे काही घटक आहेत. आनुवंशिकी फायब्रोस्क्युलर डिसप्लसियाच्या विकासात एक भूमिका बजावू शकते.
हार्मोन्स फायब्रोस्क्युलर डिसिप्लसियाच्या विकासासाठी देखील योगदान करतो. याच कारणामुळे महिलांना पुरुषांच्या तुलनेत ही स्थिती विकसित होण्याची अधिक शक्यता असते. असामान्यपणे तयार होणा-या धमनी देखील फायब्रोस्क्युलर डिस्प्लासीयाची शक्यता वाढवू शकतात कारण हे वाहून टाकणे असामान्यपणे होऊ शकते. फायब्रोस्क्युलर डिसप्लसियाचे काही धोक्याचे घटक आहेत. हा रोग विकसित करण्यासाठी महिला पुरुषांपेक्षा अधिक शक्यता असते. फ्रिमोस्केकल डिस्प्लासिआ हे त्यांचे आरंभाच्या 50 व्या दशकात आढळतात. धूम्रपानामुळे फायब्रोस्क्युलर डिसिप्लसियाच्या विकासामध्ये देखील काही भाग असतो. आधी निदान झाल्यास धूम्रपान देखील स्थिती बिघडू शकते.
फायब्रोस्क्युलर डिस्प्लासीया संबंधित गुंतागुंत
फायब्रोस्क्युलर डिसप्लसियामुळे अनेक गंभीर समस्या उद्भवू शकतात जसे की:
उच्च रक्तदाब : रक्तवाहिन्यामधील संकुचनमुळे धमनी भिंती मध्ये उच्च दाब होते. यामुळे व्यापक धमनी नुकसान, हृदय अपयश किंवा हृदयरोग होऊ शकते.
तीव्र मूत्रपिंड निकामी : मूत्रपिंड निकामी होणे मूत्रपिंडांना धमनीची संकुचन झाल्याचा परिणाम आहे. या अपर्याप्त रक्ताच्या प्रवाहाबरोबर मूत्रपिंड कार्य करू शकत नाहीत.
रक्तवाहिन्यांमुळे: कारण फायब्रोस्क्युलर डिसप्लसियामुळे धमनीची भिंत कोसळली जाऊ शकते, अन्वॉरिझम तयार होऊ शकतो. खंडित झालेला अन्युरिसम घातक ठरू शकतो.
विच्छेदित धमनी : कारण हा आजार धमनी भिंती मध्ये अनेक अश्रू आणते, भिंती आत leaks आणि रक्त असू शकते. हा धमनी विच्छेदन शरीराचा रक्ताचा प्रवाह शरीरास मर्यादित करू शकतो.
स्ट्रोक : मेंदूला अग्रस्थानी असलेल्या विच्छेदित धमनी किंवा अन्युरिसम असल्यास, आपल्याला पक्षाघात होऊ शकतो. शिवाय, उच्च रक्तदाब तसेच स्ट्रोक होऊ शकते
उपचार
खराब झालेले धमनीची दुरुस्ती करण्यासाठी शस्त्रक्रिया आवश्यक आहे. अशा अनेक शस्त्रक्रिया आहेत ज्या पर्चुकीच्या अनुवंशिक मूत्रपिंडातील एंजियोप्लास्टी (पीटीआरए) आणि शस्त्रक्रिया पुनरुत्पादन यासारख्या करता येतात. कारण उच्च रक्तदाब या रोगाची गुंतागुंत होऊ लागतो कारण बर्याच डॉक्टर रुग्णांना उच्च रक्तदाबाचे औषधे घेण्यास सल्ला देतात.
उदाहरणे अंतर्भूत आहेत
एंजियॅटेन्सिन-रूपांतरित एन्जाइम (एसीई) इनहिबिटर्सः रक्तवाहिन्यांमधील संकुचितता थांबवते
एंजियॅटेन्सिन दुसरा रिसेप्टर ब्लॉकरः रक्तवाहिन्यांतील विश्रांतीसह मदत
डायऑरेक्टिक्स: शरीरातील अतिरिक्त द्रव पदार्थ काढून टाकते
कॅल्शियम चॅनेल ब्लॉकर: रक्तवाहिन्या आराम करण्यास मदत करते
बीटा ब्लॉकर: हृदयाचा ठोका कमी करते आणि एड्रेनालाईन थांबते.
या रोगासाठी विविध प्रकारचे उपचार आहेत.